භූ කම්පන තරංග

 
භූ කම්පන තරංග ( Seismic waves  )  
·       භූ කම්පන වලදී නිකුත් වන තරංග,භූ කම්පන තරංග නම් වේ.භූ කම්පනයක් හටගන්නා ආකාරය පහත පරිදි විස්තර කෙරේ.

Ø පෘතුවි ගෝලය ප්‍රධාන කොටස් 3 කට බෙදා දැක්විය හැක.
      1.හරය(Earth’s Core)                     2.මැන්ටලය(Mantle)            3.කබොල(Crust)
o   මැන්ටලය ප්‍රධාන කොටස් 2 කට බෙදේ.
           1.ඉහල මැන්ටලය(Upper mantle)                 2.පහල මැන්ටලය(Lower mantle)
§  ඉහල මැන්ටලය නැවතත් කොටස් 3කට බෙදේ.එම කොටස් 3න් මැද පිහිටි කොටස ද්‍රව පාෂාණමය වේ.
                           
ü කබොල සහ ඉහල මැන්ටලයේ ඉහලම ස්ථරය එකට සැලකූ විට එයට ශිලා ගෝලය යයි කියනු ලැබේ.
එය සමන්විත වන්නේ ශිලාගෝලිය තල කිහිපයකිනි.මෙම ශිලා ගෝලීය තල,ඉහල මැන්ටලයේ ද්‍රව පාෂාණ කොටස මත පාවෙමින් පවතීයැයි සැලකිය හැක.එවිට ශිලාගෝලිය තල වල සාපේක්ෂ චලිත මගින් ඇතිවන ගැටුම් මගින් භූ කම්පා හටගනී..
ü පෘතුවි අභ්‍යන්තරයේ භූ කම්පාව හටගන්නා ස්ථානය භූ කම්පාවේ නාභිය (Hypocenter)ලෙසද නාභියට ඉහලින් පෘතුවි පෘෂ්ටය මත පිහිටි ලක්ෂ්‍යය,අපිකේන්ද්‍රය (Epicenter)ලෙසද හැඳින්වේ. 
              

v භූ කම්පන තරංග ප්‍රධාන වර්ග 2කට බෙදේ. 
    1.අභ්‍යන්තර තරංග හෙවත් දේහ තරංග (පෘතුවිය තුලින් ගමන්කරන තරංග)                                                                                ( Body waves )
    2.පෘෂ්ටීය තරංග හෙවත් මතුපිට තරංග (පෘතුවි පෘෂ්ටය  මතින් ගමන්කරනතරංග)
(Surface waves)

ü දේහ තරංග  


ü  ප්‍රධාන කොටස් 2කි.  
1.ප්‍රාථමික තරංග  ( p-තරංග) (Primary waves) 
2.ද්විතියික තරංග (Sතරංග)(Secondary waves)                                                        


·        P තරංග අන්වායාම තරංග වන අතර S තරංග තීර්යක් තරංග වේ.පෘතුවි අභ්‍යන්තරය තුලින් වැඩි වේගයකින් ගමන් කරන්නේ P තරංග වේ. S තරංග  ද්‍රව පාෂාණමය මාධ්‍ය හරහා ගමන් නොකරයි.
ü     පෘෂ්ටීය තරංග     
      ප්‍රධාන කොටස් 2කි.  
                1.රේලි තරංග   (Rayleigh Waves )         2.ලොව් තරංග ( Love waves  )

             
.... රේලි තරංග පෘෂ්ටය මත සිරස් අතට කම්පන ඇති කරන අතර, ලොව් තරංග තිරස් අතට කම්පන ඇති කරයි..

Ø ##රිච්ටර් පරිමාණය ##( Richter magnitude Scale )
  භූ කම්පාවක රිච්ටර් පරිමාණයේ  අගය යනු එම භූමි කම්පාවේදී හටගත් වැඩිම ශක්තියක් සහිත තරංගයේ තීව්‍රතාවය හා කිසියම් සම්මත තීව්‍රතාවයක් අතර අනුපාතයේ ලඝු අගයයි.

                          m=log 10   ( I / I0)
    


            m=රිච්ටර් පරිමාණය
           I=සිදු වූ භූ කම්පනයේදී වැයවූ වැඩිම ශක්තියක් සහිත තරංගයේ තීව්‍රතාවය 
          I0= සම්මත තීව්‍රතාවය            



Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment