විද්‍යුත් ශක්තිය ගබඩා කිරීම-ධාරිත්‍රක වල ක්‍රියාවලිය




  • ආරෝපිත ධාරිත්‍රක (+) හා (-) ආරෝපණ වෙන් කිරීම මගින් විද්‍යුත් ශක්තිය ගබඩා කරයි.ධාරිත්‍රකයක ගබඩා වන ශක්ති ප්‍රමාණය එය ආරෝපණය කිරීමට කල යුතු කාර්ය ප්‍රමාණයට සමාන වේ.



  • ආරෝපණය වෙමින් පවතින ධාරිත්‍රකයක සිදුවන ශුද්ධ වෙනස්කම වනුයේ එක තහඩුවකින් ආරෝපණය ඉවත් කිරීම සහ අනෙක් තහඩුවට ආරෝපණය එක් කිරීමයි.ධාරිත්‍රකයකට සම්බන්ධ කෝෂයකින් ද සිදු වන්නේ මීට සමාන ක්‍රියාවලියකි.



  • අනාරෝපිත ධාරිත්‍රකයකට පළමුව සුළු ආරෝපණයක් ලබා දීමට කල යුතු කාර්ය ප්‍රමාණය ශුන්‍ය වේ.වඩ වඩාත් ඉහල යන ආරෝපණ සම්ප්‍රේෂණයේදී ඇති වන  විභව අන්තරයට එරෙහිව ආරෝපණය ගෙන යාම සඳහා කාර්ය කල යුතු වේ.තහඩු අතර V විභව අන්තරයක් පවතින විට තහඩු වලට (ΔQ) සුළු අරෝපණයක් ලබා දීම සඳහා කල යුතු කාර්යය  (ΔW)  නම්,
                                               (ΔW)=V(ΔQ)   
  •      මෙලෙස සම්පූර්ණ Q ආරෝපණයම ගෙන යාම සඳහා කල යුතු සම්පූර්ණ කාර්ය ප්‍රමාණය,එම Q ආරෝපණය Vf   ට සමාන වොල්ටියතාවයේ සාමාන්‍ය අගය ඔස්සේ ගෙන යාමට කල යුතු කාර්ය ප්‍රමාණයට සමාන වේ.
මෙම සාමාන්‍ය වෝල්ටීයතාවය 0.5 Vf   ට සමාන වේ.එනයින් ධාරිත්‍රකයේ එක තහඩුවක සිට අනෙක් තහඩුව කරා Q අරෝපණයක් ගෙන යාමට කල යුතු කාර්ය ප්‍රමාණය,

W=( Q Vf
)/2 ට සමාන වේ.


  • එම නිසා ධාරිත්‍රකයේ ගබඩා වී ඇති විද්‍යුත් විභව ශක්තිය,
P.E=( Q V)/2  
යන සමීකරණය මගින් ලබා ගත හැක.
  • ප්‍රශ්නය- Q ආරෝපණයක් යටතේ ආරෝපිත සමාන්තර තහඩු ධාරිත්‍රකයක තහඩු අතර ආරම්භක පරතරය d වේ.මෙම ධාරිත්‍රකය බැටරියෙන් විසන්ධි කිරීමෙන් අනතුරුව ධාරිත්‍රකයේ තහඩු අතර පරතරය 2d දක්වා වැඩි කරන ලදී.ධාරිත්‍රකය තුල ගබඩා වී ඇති ශක්තියේ වෙනස් වීම පහදන්න.
  • ප්‍රතිචාරය- ධාරිත්‍රකයේ තහඩු අතර පරතරය දෙගුණයක් කල විට  C=(A.ε)/d සමීකරණය අනුව ධාරිතාව අඩක් වේ.නමුත් කෝෂයෙන් විසන්ධි කොට එකලිතව ඇති බැවින් ධාරිත්‍රකයේ ආරෝපණ නියත වේ. එම නිසා P.E= Q2 /2C අනුව P.E දෙගුණයක් වේ.
  • සටහන- මෙම ධාරිත්‍රකය තුල ගබඩා වී ඇති ශක්තියේ ඉහල යාම භෞතිකවද පැහැදිලි කල හැක.ධාරිත්‍රක තහඩු දෙක විරුද්ධ ආරෝපණ සමාන සංඛ්‍යාවකින් වෙන වෙනම ආරෝපිතය.එබැවින් එම තහඩු අතර ආකර්ෂණ බලය ප්‍රභලය.මෙම ආකර්ෂණ බලය අභිබවා එම ධාරිත්‍රක තහඩු දෙපසට කිරීමට අප විසින් කාර්ය කල යුතුය.එම කාර්ය ධාරිත්‍රකය තුල විද්‍යුත් විභව ශක්තිය ලෙස ගබඩා වේ.

Symbols of capacitors




For More Info....watch!!!

 
                                





Article by- Sachitha withanage,
Mahinda College



Share on Google Plus
    Blogger Comment
    Facebook Comment